Naar de inhoud
mailwerk

BlogSchrijven

Schrijven zoals je praat: je nieuwsbrief in je eigen toon

Een nieuwsbrief klinkt stijf zodra je in schrijfmodus schiet: langere zinnen, een lijdende vorm, woorden die je nooit hardop zou zeggen. Praat de boodschap eerst in jezelf, typ daarna pas, en je hoort meteen waar het verschil zit.

Een mail van dichtbij van een naaiatelier, met een natuurlijk klinkende onderwerpregel als het ene accent in beeld.
Verzonnen voorbeeld.

Waarom klinkt je nieuwsbrief al snel stijver dan jijzelf?

Een nieuwsbrief klinkt al snel stijver dan jijzelf, omdat schrijven een andere knop in je hoofd omzet dan praten. Zodra je gaat typen, schakelt een deel van je over naar het Nederlands van schoolopstellen en formele brieven: langere zinnen, een beleefde afstand, woorden die je in een echt gesprek nooit zou gebruiken.

Stel, je hebt een naaiatelier en een klant komt haar jas ophalen. Tegen haar zeg je iets als: "Hij is klaar, de rits zit erin en hij hangt achterin." Ga je diezelfde boodschap typen voor je nieuwsbrief, dan wordt het al snel: "Wij willen je er graag van op de hoogte brengen dat de reparatie inmiddels is afgerond." Dezelfde inhoud, maar een heel andere afzender.

Dat is geen kwestie van te weinig taalgevoel. Het is een gewoonte die je aangeleerd hebt gekregen, en die je net zo makkelijk weer kunt afleren.

Hoe klink je, als je het gewoon tegen iemand zou zeggen?

Je eigen toon hoor je het makkelijkst terug in een zin die je al honderd keer hardop hebt gezegd, niet in een zin die je voor het eerst typt. Denk aan wat je zegt als een klant de zaak binnenkomt, of aan het berichtje dat je naar een vaste klant stuurt: dat is al je toon, je hoeft hem niet te verzinnen.

Herken je jezelf niet in de nieuwsbrief die je net schreef, lees hem dan terug en vraag je af: zou ik dit ook zo zeggen tegen iemand die voor me staat? Vaak is het antwoord nee, en voel je zelf ook meteen waar het stroef wordt.

Dat geldt al voor een opgemaakte nieuwsbrief met foto's en knoppen, maar nog sterker voor een persoonlijke mail die eruitziet als een gewoon bericht. Welke van de twee bij een boodschap past, lees je in persoonlijke mail of opgemaakte nieuwsbrief.

Welke woorden verraden dat je aan het schrijven bent, niet aan het praten?

Een paar woorden en zinsconstructies zijn een vrijwel zeker teken dat je in schrijfmodus bent geschoten. Ze zijn niet fout, maar ze zetten meteen afstand tussen jou en je lezer.

  • Lijdende vorm: "er is besloten om" in plaats van "ik heb besloten".
  • Een aankondiging die met "hierbij" of "middels deze mail" begint.
  • "Wij" waar "ik" of je eigen naam past, als je met zijn tweeën of drieën in de zaak staat.
  • Een stapeling bijvoeglijke naamwoorden die een gewoon ding groter maken dan het is.
  • Een zin die drie bijzinnen lang is voor je bij het werkwoord komt.

Kom je zo'n zin tegen, lees hem dan hardop en zeg daarna in je eigen woorden wat je eigenlijk bedoelt. Meestal is die tweede versie korter, en precies de zin die je wilt versturen.

Hoe hoor je het verschil in je eigen concepttekst?

Lees je nieuwsbrief hardop voor, liefst aan iemand anders, of anders gewoon aan jezelf. Een zin die in je hoofd prima leek, struikelt op papier soms over zijn eigen woorden zodra je hem uitspreekt, en dat hoor je sneller dan dat je het ziet.

Let tijdens het lezen op waar je stokt, waar je een woord twee keer moet lezen om de zin te snappen, en waar je zelf denkt: dit zou ik nooit zo zeggen. Op die plekken verander je niet een paar woorden, je schrijft de zin gewoon opnieuw, zoals je hem zou vertellen.

Werk je liever niet alleen, vraag dan iemand uit de zaak om mee te lezen en hardop te zeggen waar het stokt. Twee oren horen meer dan twee ogen zien.

Mag een nieuwsbrief dan nooit netter zijn dan hoe je praat?

Zeker wel: schrijven zoals je praat betekent niet dat je elke "eh", herhaling of halve zin overneemt. Een goede nieuwsbrief is je eigen stem, maar dan de opgeruimde versie ervan, zonder stopwoordjes en met zinnen die wel worden afgemaakt.

Voor een zaak waar klanten een zekere afstand verwachten, zoals een praktijk, mag de toon ook iets terughoudender zijn dan aan de toonbank. Daar lees je meer over in een nieuwsbrief voor je praktijk. Zelfs dan geldt: een zin die je zelf nooit hardop zou zeggen, klinkt ook op papier niet geloofwaardig.

Het verschil tussen netter en stijver zit in de reden erachter. Netter omdat het bij je zaak past, is prima. Stijver omdat je denkt dat een nieuwsbrief nu eenmaal zo hoort te klinken, is precies de gewoonte die je wilt afleren.

Verandert je toon per soort bericht?

Je toon mag per bericht een beetje meebewegen, zolang de lezer er nog steeds jou in herkent. Een nieuwe collectie aankondigen mag opgewekter klinken dan een mail over een vertraagde levering, en dat is geen inconsistentie, dat is hetzelfde gevoel voor toon dat je ook aan de telefoon gebruikt.

Waar het mis gaat, is niet de wisseling in stemming, maar een wisseling in afzender. Klinkt de ene mail als een vriendelijk berichtje van jou en de volgende als een kennisgeving van een onbekende afdeling, dan voelt dat voor een vaste lezer alsof er iemand anders is gaan schrijven. Een vaste opening, zoals je eigen naam onder de mail, helpt om die ene stem herkenbaar te houden, ook als het onderwerp verschilt.

Twijfel je of een lastiger bericht, zoals een prijsverhoging of een storing, ook in je gewone toon mag, dan is het antwoord meestal ja. Juist bij vervelend nieuws wil je lezer het gevoel houden dat hij met een mens te maken heeft, niet met een protocol.

Hetzelfde bericht, twee keer geschreven

Het verschil wordt pas echt duidelijk naast elkaar. Hieronder staat dezelfde boodschap over een nieuwe openingstijd, eerst in schrijfmodus en dan in de toon waarin je hem ook zou vertellen.

  • In schrijfmodus: "Wij willen je er graag van op de hoogte brengen dat met ingang van volgende maand de openingstijden worden aangepast."
  • In je eigen toon: "Vanaf volgende maand gaan we een halfuur later open. Je leest de nieuwe tijden hieronder."

Beide zinnen zeggen hetzelfde. Het verschil zit in de afstand: de eerste zin praat over de zaak, de tweede zin praat tegen de lezer. Lees je eigen concept terug met dat verschil in gedachten, dan val je sneller over elke "wordt aangepast" of "worden aangeboden" die er nog in staat.

Samengevat

  • Je eigen toon klinkt al in hoe je tegen een klant aan de toonbank praat, niet in een nieuw soort schrijftaal.
  • Schrijfmodus sluipt erin via de lijdende vorm, "wij", "hierbij" en lange zinnen met veel bijzinnen.
  • Hardop lezen is de snelste manier om te horen waar een zin stijver is dan jijzelf.
  • Netter dan je spreektaal mag, zolang de reden bij je zaak past en niet bij een idee over hoe een nieuwsbrief hoort te klinken.
  • Een zin die je zelf nooit zou uitspreken, overtuigt je lezer ook niet.

Vragen

Moet ik dan altijd heel informeel schrijven?

Nee, het gaat om herkenbaar zijn, niet om zo los mogelijk klinken. Een zaak waar klanten een zekere afstand verwachten, zoals een praktijk, mag iets terughoudender schrijven dan een winkel aan de toonbank, zolang de zinnen wel zijn wat jij zelf zou zeggen.

Werkt dit ook voor een opgemaakte nieuwsbrief met foto's en knoppen?

Ja, de toon van de tekst verandert niet door de opmaak eromheen. Een kop of een knop mag kort zijn, maar de zinnen ertussen lees je het best nog steeds hardop terug.

Mag ik humor gebruiken in mijn nieuwsbrief?

Als het bij jou past wel: humor is een deel van je toon, net als de woorden die je kiest. Gebruik hem zoals je hem ook tegen een klant zou gebruiken, niet zwaarder aangezet omdat het nu op papier staat.

Schrijven meerdere mensen in de zaak de nieuwsbrief, blijft de toon dan hetzelfde?

Spreek af wie de laatste lezer is voor het verstuurt, zodat één iemand de boel gelijktrekt. Verschilt de toon tussen mails erg, dan voelt dat voor een vaste lezer sneller aan als twee afzenders dan als één zaak.

Hoe weet ik of een zin nog stijf klinkt?

Lees hem hardop en luister of je hem ook zo zou zeggen tegen iemand die voor je staat. Struikel je over je eigen woorden of klinkt het net iets te plechtig, schrijf de zin dan opnieuw in plaats van hem een beetje bij te schaven.

Je nieuwsbrief maken in mailwerk?

mailwerk is een Nederlandse marketingtool. Je verstuurt er nieuwsbrieven en mailreeksen mee, in je eigen huisstijl.